Zbliża się Dzień Wszystkich Świętych, potocznie zwany Świętem Zmarłych. Przez ostatni rok opuściło nas wiele gwiazd world music. Odejście każdego artysty to powstanie wyrwy w kulturze danego kraju, ale gdyby spojrzeć na to geograficznie to największe straty poniosły w ciągu ostatnich 12. miesięcy Indie, Jamajka i RPA. Z padołem ziemskim pożegnali się tacy przedstawiciele owych krajów jak: Asha Bhosle, S. Janaki, Jimmy Cliff, Sly Dunbar, Dean Fraser, Abdullah Ibrahim, Pops Mohamed i Albert Mazibuko z Ladysmith Black Mambazo. Wspomnijmy tych, którzy zmarli pomiędzy 01.11.2025 a 31.10.2026 r.
Muazzez Abacı (ur. jako Hicran Muazzez Abacı, 12.11.1947 r. – Ankara, Turcja – zm. 12.11.2025 r. – Rochester, Nowy Jork, USA) – turecka piosenkarka. Wykonywała gatunek zwany Klasik Türk musikisi, a będący muzyką z czasów Imperium Otomańskiego w nowych aranżacjach. Jedna z największych współczesnych gwiazd tego stylu muzycznego.
Poniżej utwór Muazzez Abacı zatytułowany „O Bilmiyor” („On nie wie”) z 1998 r.
Carmen Moreno (ur. jako Carmen Masłowska Moreno, 30.07.1926 r. – Altona, Niemcy – zm. 11.11.2025 r.) – polska piosenkarka jazzowo-popowa i tancerka. Jej matka była hiszpańską tancerką akrobatyczną. Nazywano ją Swingującą Królową Polskiego Jazzu. Koncertowała w Polsce, ale także na Węgrzech, w NRD, ZSRR, Czechosłowacji, Bułgarii, Norwegii, Danii, Finlandii i Szwecji.
Poniżej Carmen Moreno w hiszpańskojęzycznym utworze pt. „Trepa no coqueiro” (czyli „Wspinając się na drzewo kokosowe”) z 1956 r.
Jimmy Cliff (ur. jako James Ezekiel Chambers, 30.07.1944 r. – St. James, Jamajka Brytyjska – zm. 24.11.2025 r. – Kingston, Jamajka) – jamajski artysta reggae i ska. Sukces przyniósł mu występ w głównej roli w wyświetlanym także w polskiej telewizji filmie „The Harder They Come” z 1972 r., po którym zaczęto go zaliczać do czołówki artystów reggae na świecie. W odróżnieniu od Boba Marleya jego utwory były łagodniejsze w tekstach i bardziej ocierały się o soul w warstwie muzycznej.
Poniżej przebój Jimmy’ego Cliffa z 1983 r. zatytułowany „Reggae Night”.
Kumari Kamala (tamil. குமாரி கமலா, ur. 16.06.1934 r. – Majuram, Indie Brytyjskie – zm. 23.11.2025 r. – Kalifornia, USA) – indyjska tancerka i aktorka pochodzenia tamilskiego. Taniec klasyczny zaczęła uprawiać jako dziecko, by wystąpić potem w ponad 100 filmach, głównie tamilskich i telugańskich.
Jej taniec można podziwiać m.in. klikając na poniższy link. To występ w filmie „Veerakkanal” („Ogień odwagi”) z 1960 r. w reżyserii G.K. Ramu
„Veerakkanal” – TANIEC
Biyouna (arab. باية بوزار) (ur. jako Baya Bouzar, 13.09.1952 r. – Algier, Algieria Francuska – zm. 25.11.2025 r. – Algier, Algieria) – algierska wokalistka, tancerka i aktorka. Pod koniec lat 70. XX w. zagrała w dwóch filmach po czym wyjechała do Francji. Wróciła jednak do kraju i to właśnie w Algierii zrobiła największą karierę, stając się jedną z czołowych wokalistek muzyki raï w jej bardziej popowej odmianie.
Poniżej Biyouna w tytułowym nagraniu z płyty „Une blonde platine dans la Casbah” z 2006 r.
Shpat Kasapi (ur. 01.05.1985 r. – Tetowo, Macedonia, Jugosławia – zm. 25.11.2025 r. – Bolonia, Emilia-Romania, Włochy) – albański wokalista pop urodzony w Macedonii. Jeden z najpopularniejszych współczesnych piosenkarzy popowych na Bałkanach. Bardzo ceniony w Kosowie. Zmarł na zawał serca w wieku 40 lat.
Poniżej Shpat Kasapi w utworze „Valle Kosovare” („Taniec Kosowarów”) z 2009 r.
Pops Mohamed (ur. jako Ismail Mohamed-Jan, 10.12.1949 r. – Benoni, Transwal, Związek Południowej Afryki – zm. 04.12.2025 r. – Boksburg, Gauteng, RPA) – południowoafrykański jazzman i producent muzyczny. W jego żyłach płynęła krew Xhosa, portugalska i indyjska. Multinstrumentalista – grał na wielu instrumentach, m.in. na keyboardzie, didgeridoo, gitarze, berimbau czy korze.
Poniżej Pops Mohamed w utworze pt. „Quandodo” („Bóg nam pomoże”) pochodzącym z wydanej w 1997 r. płyty „How Far Have We Come?”.
Abdel Gadir Salim (arab. عبد القادر سالم) (ur. 1946 – Diling, Sudan Anglo-Egipski – zm. 16.12.2026 r. – Omdurman, Sudan) – sudański wokalista. Jeden z najbardziej rozpoznawalnych na Zachodzie artystów z krajów arabskich. Największa, obok Abdel Karima al-Kabliego i Abdel Aziza el-Mubaraka sudańska gwiazda world music. Jako pierwszy muzyk z arabskiej części Sudanu nagrał wspólny krążek z Południowosudańczykiem, Emmanuelem Jalem.
Poniżej tytułowe nagranie z wydanej w 1989 r. płyty pt. „Nujum al-Lail” („Gwiazdy nocy”).
Calbo (ur. jako Calboni M’Bani, 22.09.1972 r. – Brazzaville, Kongo – zm. 04.01.2026 r. – Lyon, Francja) – francuski raper pochodzenia kongijskiego. Członek hiphopowego duetu Ärsenik oraz kolektywu Bisso Na Bisso, który w 1999 r. szturmem wdarł się na francuskie listy przebojów.
Poniżej Bisso Na Bisso w utworze „Bisso Na Bisso” (w języku lingala: „Pomiędzy nami”).
Stephen „Cat” Coore (ur. 06.04.1956 r. – Kingston, Federacja Indii Zachodnich – zm. 18.01.2026 r.) – jamajski gitarzysta i skrzypek. Współzałożyciel zespołu Third World, który od ponad 50 lat jest wiodącą grupą reggae fusion, czyli muzyki reggae połączonej z popem, rockiem, jazzem czy funkiem.
Poniżej Third World w swoim wielkim przeboju „Now That We Found Love” pochodzącym z wydanej w 1978 r. płyty „Journey to Addis”.
Sly Dunbar (ur. jako Lowell Fillmore Dunbar, 10.05.1952 r. – Kingston, Jamajka Brytyjska – zm. 26.01.2026 r. – Kingston, Jamajka) – jamajski perkusista oraz producent reggae i ska. Gdy niespełna 5 lat temu zmarł Robbie Shakespeare, świat muzyki world stracił połowę duetu Sly & Robbie. Teraz do Robbiego dołączył Sly i najbardziej znany jamajski zespół producencki przestał istnieć.
Poniżej Sly & Robbie w utworze „Friday” pochodzącym z wydanej w 1998 r. płyty „Friends”.
Ebo Taylor (ur. jako Deroy Taylor, 06.01.1936 r. – Cape Coast, Złote Wybrzeże – zm. 07.02.2026 r. – Saltpond, Region Centralny, Ghana) – gitarzysta i kompozytor highlife z Ghany. Jego kariera muzyczna trwała 6 dekad. Sample z utworów Taylora brali do swoich nagrań m.in. Usher i grupa Black Eyed Peas.
Poniżej utwór Ebo Taylora pt. „Heaven” z 1977 r., wykorzystany potem przez Ushera w piosence „She Don’t Know”.
Zoya Dorodova (ros. Зоя Дородова, ur. 15.04.1940 r. – Buranowo, Udmurcja, ZSRR – zm. 20.02.2026 r. – Buranowo, Republika Udmurcka, Federacja Rosyjska) – udmurcka pieśniarka ludowa. Była częścią grupy Buranovskiye Babushki, która w 2012 r. niespodziewanie zajęła 2. miejsce w Konkursie Piosenki Eurowizji śpiewając poniższy utwór „Party for Everybody”.
Aref (pers. عارف, urodzony jako Aref Arefkia, 10.08.1940 r. – Teheran, Iran – zm. 20.03.2026 r. – Los Angeles, Kalifornia, USA) – irański wokalista i aktor pochodzenia ormiańsko-asyryjskiego. Gwiazda irańskiego popu lat 60. XX w. Po wybuchu Rewolucji Islamskiej w 1979 r. wyemigrował do Stanów Zjednoczonych, gdzie dalej zajmował się muzyką.
Poniżej Aref w utworze „Khoochooloo” z 1993 r.
Albert Mazibuko (ur. jako Mdletshe Albert Mazibuko, 01.04.1948 r. – Ladysmith, Natal, Związek Afryki Południowej – zm. 05.04.2026 r. – KwaZulu-Natal, RPA) – południowoafrykański wokalista. Jeden z założycieli legendarnej grupy Ladysmith Black Mambazo, mistrzów stylu wykonywanego a capella o nazwie isicathamiya. Śpiewał tenorem.
Poniżej Ladysmith Black Mambazo i Paul Simon w utworze „Homeless” nagranym po raz pierwszy w 1986 r.
Asha Bhosle (hindi आशा भोसले, ur. jako Asha Mangeshkar, 08.09.1933 r. – Goar, Sangli, Indie Brytyjskie – zm. 12.04.2026 r. – Mumbaj, Maharasztra, Indie) – indyjska playback singerka. Siostra największej kobiecej gwiazdy piosenek do filmów Laty Mangeshkar. W czasie swojej trwającej 83-lata kariery nagrała ok. 12 tys. utworów, w większości do filmów bollywoodzkich. Poniżej jeden z takich utworów – nagranie pt. „Chura Liya Hai Tumne Jo Dil Ko” („Teraz, gdy skradłeś moje serce”) śpiewane z Mohdem Rafim, a pochodzące z filmu „Yaadon Ki Baaraat” z 1973 r. w reżyserii Nasira Hussaina.
Hany Shaker (هاني شاكر, ur. 21.12.1952 r. – Kair, Egipt – zm. 03.05.2026 r. – Paryż, Francja) – egipski wokalista, aktor i kompozytor. Jego kariera nabrała rozpędu po udanym koncercie w Bejrucie w 1974 r. Jeden z najpopularniejszych piosenkarzy arabskich lat 80. i 90. XX w. Gwiazda stylu shaabi.
Poniżej Hany Shaker w przeboju „Kisma wa Nasib” („Przeznaczenie i los”) z 1978 r.
Totó la Momposina (ur. jako Sonia Bazanta Vides, 01.08.1940 r. – Talaigua Nuevo, departament Bolívar, Kolumbia – zm. 17.05.2026 r. – Celaya, Guanajuato, Meksyk) – kolumbijska wokalistka. Wykonywała takie gatunki muzyczne jak cumbia, bullerengue i porro. Należała do najwybitniejszych artystek południowoamerykańskich przełomu XX i XXI w.
Poniżej Totó la Momposina i jej wielki hit z 1991 r. zatytułowany „El Pecador”.
Suman Kalyanpur (bengal. সুমন কল্যাণপুর, ur. jako Suman Hemmady, 28.01.1937 r. – Kalkuta, Bengal, Indie Brytyjskie – zm. 21.05.2026 r. – Mumbaj, Maharasztra, Indie) – indyjska playback singerka. Pochodziła z rodziny braminów z Karnataki. Miała ten sam tembr głosu co Lata Mangeshkar. Nagrała ponad 800 piosenek do filmów w hindi, marathi, po asamsku, gudżaracku, bengalsku, pendżabsku, radżastańsku oraz w innych językach indyjskich, włączając w to język kannada, którym posługuje się ludność prowincji Karnataka.
Ale Suman śpiewała także utwory spoza filmów. Jednym z nich jest nagranie pt. „Niki Niki Boondi”, będące pendżabską pieśnią ślubną.
Abdullah Ibrahim (ur. jako Adolph Johannes Brand, 08.10.1934 r. – Kapsztad, Związek Południowej Afryki – zm. 15.06.2026 r. – Prien am Chiemsee, Bawaria, Niemcy) – południowoafrykański jazzman. Grał na pianinie, saksofonie i skrzypcach. Do 1968 r. używał pseudonimu artystycznego Dollar Brand. Jego nagrany w 1974 r. utwór „Mannenberg” (zamieszczam go poniżej) stał się nieoficjalnym hymnem walki z Apartheidem.
Ella Laboriel (ur. jako Esperanza Laboriel López, 28.03.1945 r. – Meksyk, Meksyk – zm. 08.07.2026 r. – Meksyk, Meksyk) – afromeksykańska piosenkarka i aktorka. Prekursorka muzyki go-go oraz rock’n’rolla w Meksyku. Wystąpiła także w kilku telenowelach.
Poniżej Ella Laboriel w hiszpańskiej wersji przeboju zespołu The Supremes „You Can’t Hurry Love”, utworze „Esto es amor” („To jest miłość”).
S. Janaki (telugu ఎస్. జానకి, ur. jako Sistla Janaki, 23.04.1938 r. – Pallapatla, Madras, Indie Brytyjskie – zm. 11.07.2026 r. – Mysuru, Karnataka, Indie) – indyjska playback singerka. Nazywano ją „Matką Janaki” albo „Słowikiem Południowych Indii”. Śpiewała w 20 językach, a jej kariera trwała prawie 60 lat.
Poniżej S. Janaki w utworze „Puvvu Navvenu Punnami Navvenu” („Uśmiechnął się kwiat, uśmiechnął się księżyc”) pochodzącym z filmu „Siri Sampadalu” z 1962 r. w reżyserii P. Pullayi.
Fantan Mojah (ur. jako Owen Lennox Moncrieffe, 5.08.1976 r. – Saint Elizabeth, Cornwall, Jamajka – zm. 14.07.2026 r. – Kingston, Jamajka) – jamajski artysta reggae. Na początku swojej kariery używał pseudonimu Mad Killer (szalony zabójca). Już jego pierwszy singiel, tytułowy utwór z płyty „Hail the King” z 2005 r., okazał się wielkim przebojem, który umieścił Fantana Mojaha w ekstraklasie czołowych współczesnych artystów jamajskich. Poniżej inne nagranie z tej samej płyty – piosenka „Rastafari is the Ruler of the World” wykonywana z Mr. Flashem.
Stanisław Wyżykowski (ur. 03.05.1927 r. – Haczów, woj. lwowskie, Polska – zm. 14.07.2026 r. – Brzozów, woj. podkarpackie, Polska) – polski skrzypek, lirnik, lutnik, prekursor i odtworzyciel liry korbowej w Polsce. Wykonane przez niego liry korbowe były prezentowane na licznych wystawach. Jako skrzypek przez 60 lat występował w Kapeli Stachy.
Poniżej Stachy w polce „Trampolce”.
Joanna Słowińska (ur. 01.07.1971 r. – Strzelce Krajeńskie, woj. poznańskie, Polska – zm. 16.07.2026 r. – Kraków, woj. małopolskie, Polska) – polska pieśniarka i skrzypaczka. Używała ludowej techniki śpiewu zwanej białym głosem, w której kładzie się szczególny nacisk na natężenie dźwięku i przenikliwość. Szerszej publiczności dała się poznać występując na jednej z płyt Piotra Rubika.
Poniżej Joanna Słowińska z występu na żywo w utworze „Sowa (na gaju siada)”.
Iraj (ایرج, ur. jako Hossein Khajeh Amiri Khaledi, 01.01.1933 r. – Natanz, Persja – zm. 12.08.2026 r. – Teheran, Iran) – irański wokalista. Jego sceniczna kariera zaczęła się gdy miał zaledwie 16 lat i trwała przez kolejnych 76 lat, aż do zeszłego roku.
Poniżej Iraj w przeboju „Dosti”, czyli „Przyjaźń” z 1970 r.
Nanda Malini (syngalez. නන්දා මාලනී, ur. jako Mirihana Arachchige Nanda Malini Perera, 23.08.1943 r. – Kolombo, Cejlon Brytyjski – zm. 20.08.2026 r. – Kolombo, Sri Lanka) – lankijska piosenkarka. Uważana za najwybitniejszą współczesną wokalistkę Sri Lanki. Zdobyła 12. corocznych prestiżowych nagród Sarasaviya w kategorii Najwybitniejsza Wokalistka.
Poniżej Nanda Malini w utworze „Sanda Kaluvara” („Ciemny księżyc”) z 1991 r.
Rubén Rada (ur. jako Omar Rubén Rada Silva, 16.07.1943 r. – Montevideo, Urugwaj – zm. 26.08.2026 r. – Montevideo, Urugwaj) – urugwajski wokalista, muzyk i kompozytor. Nieformalny król muzyki afrourugwajskiej. Zaliczano go do najważniejszych figur współczesnej kultury południowoamerykańskiej.
Poniżej nastrojowy utwór R. Rady pt. „Tango Derecho” pochodzący z wydanej w 2010 r. płyty zatytułowanej „Rakata”.
Tony Gatlif (ur. jako Michel Dahmani, 10.09.1948 r. – Algier, Algieria Francuska – zm. 02.09.2026 r. – Arles, Prowansja, Francja) – francuski reżyser filmowy, kompozytor i aktor pochodzenia romskiego. Autor głośnych filmów o Romach, takich jak „Vengo” (2000), „Transylwania” (2006) czy najbardziej z nich znanego „Gadjo Dilo” (1997). Za muzykę do tych obrazów także odpowiadał Gatlif.
Poniżej utwór „Nora Luca” z filmu „Gadjo Dilo”. Śpiewa Mitsou.
Liu Huan (chiń. 刘欢, ur. 26.08.1963 r. – Tiencin, Chiny – zm. 25.09.2026 r. – Szanghaj, Chiny) – chiński wokalista popowy. Prekursor c-popu. Na świecie zasłynął dwoma duetami: z Wei Wei w utworze „Asian Mighty Winds” zaśpiewanym podczas otwarcia Igrzysk Azjatyckich w 1990 r. w Pekinie (nagranie to zamieszczam poniżej) oraz z Sarah Brightman w piosence „You and Me”, która wykonywana była w czasie otwarcia Igrzysk Olimpijskich w 2008 r., jakie odbywały się również w Pekinie.
Mighty Sparrow (ur. jako Slinger Francisco, 09.07.1935 r. – Grand Roy, Grenada, Brytyjskie Indie Zachodnie – zm. 27.09.2026 r. – Nowy Jork, Nowy Jork, USA) – trynidadzki wokalista calypso urodzony na Grenadzie. Określany był przydomkiem „Calypso King of World”. Wielokrotny zwycięzca muzyczny pochodu karnawałowego ulicami Port-of-Spain.
Poniżej Mighty Sparrow w utworze „Kennedy & Khrushchev” z 1963 r.
Lt. Stitchie (ur. jako Cleveland Laing, ur. 29.09.1965 r. – Spanish Town, Middlesex, Jamajka – zm. 28.09.2026 r. – Kingston, Jamajka) – jamajski artysta dancehall i gospel reggae. Początkowo wykonywał dancehall, jednak po wypadku samochodowym w 1997 r. nawrócił się na chrześcijaństwo i zaczął śpiewać religijną odmianę muzyki gospel.
Poniżej Stitchie sprzed duchowej przemiany w utworze „Rude Boy Chat” z 1993 r.
Deva (tamil. தேவா, ur. jako Devanesan Chokkalingam, 20.11.1950 r. – Madras, Indie Brytyjskie – zm. 17.10.2026 r. – Ćennaj, Tamilnadu, Indie) – indyjski kompozytor muzyki filmowej pochodzenia tamilskiego. Stworzył muzykę do ok. 400 filmów kollywoodzkich, sandalwoodzkich, tollywoodzkich i mollywoodzkich. Przeniósł na ekran tamilski gatunek muzyczny o nazwie gaana, będący rodzajem folkowej melodeklamacji.
Poniżej utwór Devy zatytułowany „Manisha Manisha” pochodzący z filmu „Ninaithen Vanthai” z 1998 r. w reżyserii K. Selvy Barathy’ego. Śpiewają Sabesh i Krishnaraj.
Şahan Arzruni (orm. Շահան Արծրունի, ur. 08.06.1943 r. – Stambuł, Turcja – zm. 21.10.2026 r. – Nowy Jork, Nowy Jork, USA) – ormiański pianista urodzony w Turcji. Przyszedł na świat w Stambule, a jego ciotką była znana kompozytorka i pianistka Sirvart Kalpakyan Karamanuk. Pod koniec lat 60. XX w. wyjechał do Stanów Zjednoczonych, osiadł w Nowym Jorku i z czasem stał się jednym z najbardziej cenionych współczesnych pianistów klasycznych na świecie.
Poniżej Şahan Arzruni wykonujący sonatę „Hakhpat” autorstwa Alana Hovhanessa.
