Premiera filmu „Byty chwilowe – instrukcja obsługi patrzenia”

Dokument o Jarosławie Koziarze – artyście efemerycznych form. 11 grudnia 2025 r., w lubelskim kinie „Bajka” miała miejsce premiera filmu „Byty chwilowe – instrukcja obsługi patrzenia” – dokumentu o Jarosławie Koziarze, czołowym artyście wizualnym i jego sztuce. Film, zrealizowany w eksperymentalnej formie przez Andrzeja Jachima, jest już dostępny bezpłatnie na YouTube.

Film o sztuce, która znika

„Byty chwilowe – instrukcja obsługi patrzenia” nie jest klasycznym reportażem ani dokumentem, lecz stanowi audiowizualną opowieść o procesie tworzenia i sposobie patrzenia na efemeryczne dzieła Koziary. Film prowadzi widza przez świat jego land artów i efemerycznych realizacji, pokazując, jak artysta myśli o przestrzeni, naturze i czasie. Koziara jawi się tu raz jako błazen–mędrzec na wzór Stańczyka, raz jako „wielki plemnik” zapładniający odbiorców ideą, pomysłem czy innym punktem widzenia. Zmusza widza do szukania własnych interpretacji jego prac, a jednocześnie przybliża kontekst ich powstawania oraz źródła, z których czerpał w trakcie tworzenia.

Kadr z filmu 1. „Ożywiony” land art „Wszystko jest jednością”, fot. Vena Art

Filmowy eksperyment

Odwrotnie niż w swojej drodze twórczej, tym razem to sam Koziara zostaje poddany eksperymentowi – reżyser prowadzi go przez sytuacje, w których artysta staje się zarówno bohaterem, jak i przewodnikiem „instrukcji obsługi patrzenia”. Film ma charakter eseju wizualnego. Obok partii narracyjnych pojawiają się statyczne ujęcia komponowane niczym obrazy, w których sylwetka artysty i pejzaż stapiają się w jednolite, misternie skomponowane kadry. Ważnym elementem jest także wykorzystanie sztucznej inteligencji – archiwalne fotografie i materiały z wcześniejszych projektów Koziary zostały ożywione za pomocą narzędzi AI, dzięki czemu widz może ponownie wejść w dawno nieistniejące już „byty chwilowe”. Całość dopełnia muzyka Mateusza Pospieszalskiego, który użyczył do filmu kompozycji z albumu „EMPE3”; ich brzmienie wzmacnia kontemplacyjno-eksperymentalny charakter obrazu.

Kadr z filmu 2. Jarosław Koziara na dachu CSK w Lublinie, fot. Vena Art

„Artystyczny traper” i kolonizator przestrzeni dla sztuki

Jarosław Koziara jest artystą wizualnym, scenografem, performerem i jednym z najbardziej rozpoznawalnych polskich twórców land artu. Od lat współtworzy oprawę plastyczną zespołu Voo Voo, przygotowywał charakterystyczne scenografie Finałów Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy oraz wielu festiwali muzycznych i teatralnych. Jego wielkoformatowe instalacje powstawały m.in. nad Wisłą w okolicach Kazimierza Dolnego i Janowca oraz w przestrzeniach Lubelszczyzny, z którą artysta jest szczególnie związany. Koziara jest współtwórcą i dyrektorem artystycznym Międzynarodowego Festiwalu Land Art, a jego projekty – często widoczne w pełni dopiero z lotu ptaka – na stałe weszły do ikonosfery sztuki nowoczesnej.

Scenarzystą i reżyserem filmu jest Andrzej Jachim, związany z firmą Vena Art. „Byty chwilowe – instrukcja obsługi patrzenia” zostały wyprodukowane przez Vena Art we współpracy z firmą Intrograf-Lublin w ramach projektu Bene Meritus Terrae Lublinensi.