Kiedyś pochłaniałeś książki jedna po drugiej, a dziś trudno Ci przeczytać choćby kilkanaście stron? Nie jesteś wyjątkiem. Według danych Biblioteki Narodowej 59% badanych Polek i Polaków w wieku co najmniej 15 lat nie przeczytało w 2025 roku ani jednej książki. Dla wielu osób przerwa w czytaniu nie oznacza jednak utraty zainteresowania literaturą. Czasami książki po prostu przegrywają z pracą, codziennymi obowiązkami i innymi formami odpoczynku. Jak wrócić do czytania po kilku miesiącach lub latach, nie zamieniając go w kolejny obowiązek?
Powrót do książek nie musi zaczynać się od ambitnego wyzwania czytelniczego, listy stu klasyków ani postanowienia, że od jutra codziennie przeczytasz pięćdziesiąt stron. Często wystarczy jedna dobrze dobrana historia i chwila, w której znów poczujesz ciekawość tego, co wydarzy się na kolejnych stronach.
Warto przy tym pamiętać, że czytanie nie jest konkursem. Nie trzeba osiągać określonej liczby książek rocznie, aby czerpać przyjemność z literatury.
Ile książek czytają Polacy? Dane za 2025 rok
Według badania Biblioteki Narodowej przynajmniej jedną książkę w 2025 roku przeczytało 41% respondentów w wieku co najmniej 15 lat. Oznacza to, że 59% badanych nie zadeklarowało przeczytania żadnej książki w analizowanym okresie.
Jeszcze mniejszą grupę stanowią osoby czytające więcej. Siedem lub więcej książek w ciągu roku przeczytało 7% badanych.
| Wskaźnik | Wynik |
|---|---|
| Osoby, które przeczytały przynajmniej jedną książkę w 2025 roku | 41% |
| Osoby, które nie przeczytały żadnej książki | 59% |
| Osoby, które przeczytały co najmniej siedem książek | 7% |
Źródło: Biblioteka Narodowa, „Stan czytelnictwa książek w Polsce w 2025 roku”, 2026.
Nieco inny obraz pokazuje badanie CBOS dotyczące sposobów spędzania wolnego czasu. W komunikacie „Czas wolny Polaków”, opublikowanym w sierpniu 2026 roku, 27% respondentów wskazało czytanie książek jako aktywność podejmowaną w wolnych chwilach. Była to najczęściej wymieniana odpowiedź, przed oglądaniem telewizji i uprawianiem sportu, wskazanymi po 18% badanych.
Nie ma tu sprzeczności. Biblioteka Narodowa bada liczbę książek przeczytanych w określonym czasie, a CBOS pyta o sposoby spędzania wolnego czasu. Są to różne miary, których nie należy bezpośrednio utożsamiać.
Oba badania pokazują jednak coś interesującego: książki nadal zajmują miejsce w życiu części Polaków, ale systematyczna lektura nie jest powszechnym nawykiem.
Dlaczego przestajemy czytać książki?
Przerwa w czytaniu rzadko musi wynikać z jednej konkretnej przyczyny. Niekiedy to efekt zmiany trybu życia, rozpoczęcia bardziej wymagającej pracy, narodzin dziecka lub zwiększenia liczby codziennych obowiązków.
Znaczenie ma również sposób, w jaki odpoczywamy. Media społecznościowe, seriale, gry i krótkie materiały wideo zapewniają rozrywkę dostępną niemal natychmiast. Książka często wymaga natomiast większego skupienia i czasu, aby wejść w przedstawioną historię.
Nie oznacza to, że współczesny czytelnik stracił zdolność koncentracji. Czasem zmieniły się po prostu jego przyzwyczajenia, zainteresowania i możliwości organizowania wolnego czasu.
W badaniu CBOS 37% respondentów deklarowało, że ma za mało czasu wolnego. Dla części osób rada, aby codziennie poświęcić godzinę na książkę, może więc być nierealistyczna.
Dlatego zamiast próbować natychmiast wrócić do dawnych wyników, warto poszukać sposobu czytania dopasowanego do obecnego życia.
1. Zacznij od książki, na którą naprawdę masz ochotę
Jednym z najczęstszych błędów przy powrocie do czytania jest wybieranie książki, którą naszym zdaniem „wypada” przeczytać.
Klasyka literatury, wielkie powieści i cenione dzieła mogą dostarczać wyjątkowych doświadczeń. Nie muszą jednak być najlepszym wyborem dla osoby, która od kilku lat nie przeczytała żadnej książki.
Znacznie lepszym punktem wyjścia może być własna ciekawość.
Jeżeli lubisz seriale kryminalne, możesz zacząć od thrillera lub powieści detektywistycznej. Jeśli interesują Cię historie pełne emocji i relacji między bohaterami, dobrym wyborem może okazać się romans, literatura obyczajowa lub romantasy.
Miłośnicy fantastyki mogą sięgnąć po krótszą powieść fantasy, a osoby zainteresowane prawdziwymi wydarzeniami po reportaż lub biografię.
Warto również wrócić do autorów, których książki kiedyś sprawiały nam przyjemność. Znajomy styl pisania może ułatwić ponowne wejście w świat literatury.
Jak zauważa Weronika Kalisiak, autorka serii „Przeznaczenie Jedni” i założycielka wydawnictwa Romantasy World:
„Kiedy ktoś mówi mi, że chciałby wrócić do czytania, nie zaczynałabym od ustalania, ile książek powinien przeczytać w miesiącu czy w roku. Czytanie nie musi być projektem do zrealizowania. Po kilkuletniej przerwie ważniejsze jest znalezienie historii, do której rzeczywiście chce się wrócić następnego dnia”.
Najważniejsze, aby pierwsza lektura po długiej przerwie wzbudzała zainteresowanie. Ambitniejsze czy bardziej wymagające książki zawsze mogą poczekać.
2. Nie zmuszaj się do kończenia książki, która Cię nie wciąga
Wiele osób uważa, że rozpoczętą książkę należy przeczytać do końca. Skoro została kupiona, wypożyczona lub polecona przez znajomych, jej odłożenie wydaje się porażką.
Tymczasem przy odbudowywaniu nawyku czytania takie podejście może przynieść skutek odwrotny do zamierzonego.
Jeżeli od kilkunastu dni próbujesz przebrnąć przez powieść, która zupełnie Cię nie interesuje, czytanie zaczyna przypominać nieprzyjemne zadanie. Zamiast odpoczynku pojawia się poczucie obowiązku.
Nie każda książka musi spodobać się każdemu. Niektóre historie po prostu nie odpowiadają naszym zainteresowaniom lub aktualnemu nastrojowi.
Możesz przyjąć prostą zasadę: daj książce kilkadziesiąt stron, a jeśli nadal nie masz ochoty do niej wracać, wybierz inną.
Nie jest to sztywna reguła. Niektóre powieści rozwijają się wolniej i wymagają cierpliwości. Jednak osoba powracająca do czytania nie musi zaczynać od najbardziej wymagających lektur.
Weronika Kalisiak podkreśla, że odkładanie nietrafionej książki nie powinno budzić poczucia winy:
„Jako autorka oczywiście chciałabym, żeby czytelnicy nie odkładali mojej książki przed końcem. Jako czytelniczka wiem jednak, że nie każda historia jest dla każdego i nie każda trafia do nas w odpowiednim momencie”.
Rezygnacja z jednej lektury nie oznacza rezygnacji z literatury.
3. Czytaj przez 10-15 minut zamiast planować godzinę dziennie
Jeśli przez długi czas nie czytałeś książek, rozpoczęcie od ambitnego planu może okazać się trudne.
Godzina czytania każdego wieczoru brzmi atrakcyjnie, ale w praktyce może kolidować z obowiązkami, zmęczeniem i innymi sposobami odpoczynku.
Znacznie łatwiej zacząć od krótkich sesji. Dziesięć lub piętnaście minut dziennie wystarczy, aby ponownie oswoić się z czytaniem.
Możesz wykorzystać momenty, które już istnieją w Twoim planie dnia:
- kilka minut przy porannej kawie,
- podróż komunikacją miejską,
- przerwę w pracy,
- czas oczekiwania na wizytę lub spotkanie,
- kilkanaście minut przed snem,
- spokojny fragment weekendowego popołudnia.
Nie musisz codziennie czytać przez taki sam czas. Jednego dnia może to być pięć stron, innego trzy rozdziały.
Najważniejsze, aby książka stopniowo wracała do codzienności jako przyjemna możliwość spędzenia czasu.
4. Trzymaj książkę tam, gdzie łatwo po nią sięgnąć
Niektóre przeszkody utrudniające czytanie są bardzo prozaiczne.
Jeżeli książki znajdują się na wysokiej półce, czytnik jest rozładowany, a interesująca Cię powieść leży od miesięcy w szafie, rozpoczęcie lektury wymaga dodatkowego wysiłku.
Warto więc ułatwić sobie kontakt z książką.
Egzemplarz przy łóżku, czytnik w torbie czy aplikacja z e-bookiem w telefonie sprawiają, że można rozpocząć czytanie niemal od razu.
Możesz też stworzyć małe miejsce do czytania: wygodny fotel, dobre oświetlenie i przestrzeń, w której łatwiej oderwać się od codziennych obowiązków.
Nie chodzi o przygotowanie idealnego kącika literackiego. Czasem wystarczy odłożenie telefonu poza zasięg ręki i kilka spokojnych minut.
5. Nie licz przeczytanych książek, dopóki nie odzyskasz przyjemności z czytania
Wyzwania czytelnicze mogą być świetnym sposobem na rozwijanie literackiej pasji. Problem pojawia się wtedy, gdy liczba ukończonych książek staje się ważniejsza od samego doświadczenia lektury.
Postanowienie przeczytania 52 książek w ciągu roku może motywować osobę, która już regularnie czyta. Dla kogoś wracającego do literatury po kilkuletniej przerwie może być jednak zbyt dużym obciążeniem.
Na początku lepiej zrezygnować ze sztywnych celów.
Zamiast pytać, ile książek udało się przeczytać w danym miesiącu, warto zastanowić się nad czymś innym: czy historia była ciekawa, czy mieliśmy ochotę poznać dalsze losy bohaterów i czy lektura sprawiła nam przyjemność.
Jedna przeczytana książka po kilkuletniej przerwie może być znacznie ważniejszym doświadczeniem niż kolejna pozycja na długiej liście lektur.
Gdy czytanie ponownie stanie się naturalną częścią życia, można zacząć prowadzić dziennik lektur, korzystać z aplikacji czytelniczych lub uczestniczyć w wyzwaniach literackich.
Nie są to jednak warunki konieczne do czerpania radości z książek.
6. Wypróbuj e-booki i audiobooki
Powrót do czytania nie musi oznaczać korzystania wyłącznie z tradycyjnych książek papierowych.
Każdy format ma swoje zalety, a wybór najlepszego zależy od trybu życia i indywidualnych preferencji.
Książka papierowa
Tradycyjna książka pozwala oderwać się od ekranu i stworzyć bardziej wyraźną granicę pomiędzy korzystaniem z urządzeń cyfrowych a odpoczynkiem.
Dla wielu czytelników znaczenie ma również sam kontakt z papierem, możliwość przewracania stron i skupienia na lekturze bez powiadomień.
E-book
Książka elektroniczna jest wygodna dla osób, które często podróżują lub chcą mieć przy sobie kilka tytułów jednocześnie.
Czytniki pozwalają dostosować wielkość czcionki, a aplikacje umożliwiają korzystanie z e-booków na telefonie lub tablecie.
Audiobook
Audiobook może być dobrym rozwiązaniem dla osób, które mają niewiele czasu na tradycyjną lekturę, ale lubią słuchać opowieści.
Można korzystać z niego podczas spaceru, podróży lub wykonywania niektórych codziennych czynności.
Warto jednak pamiętać, że słuchanie audiobooka i czytanie tekstu to nie zawsze identyczne doświadczenia. Poszczególne badania czytelnictwa mogą również w różny sposób uwzględniać audiobooki w swoich statystykach.
Najważniejsze jest znalezienie formatu, który pozwala regularnie obcować z literaturą i sprawia autentyczną przyjemność.
7. Korzystaj z biblioteki i szukaj inspiracji wśród innych czytelników
Powrót do książek nie musi wiązać się z dużymi wydatkami.
Biblioteki publiczne oferują dostęp do literatury pięknej, reportaży, biografii, kryminałów i wielu innych gatunków. W niektórych placówkach można również skorzystać z dostępu do e-booków i audiobooków.
Wypożyczanie książek ma dodatkową zaletę: łatwiej eksperymentować z różnymi autorami i gatunkami, nie ponosząc kosztu zakupu każdej publikacji.
Inspiracji można szukać również w klubach książki, grupach czytelniczych, czasopismach kulturalnych i portalach poświęconych literaturze.
Warto jednak uważać, aby poszukiwanie rekomendacji nie zastąpiło samego czytania. Przeglądanie kolejnych rankingów i list polecanych książek potrafi zajmować więcej czasu niż wybór jednej interesującej pozycji.
Na początek wystarczy znaleźć dwa lub trzy tytuły, które naprawdę wzbudzają ciekawość.
Jakie książki wybrać na powrót do czytania?
Nie ma jednej listy idealnych książek dla osób wracających do literatury. Dobrym punktem wyjścia mogą być natomiast gatunki odpowiadające zainteresowaniom i preferowanemu sposobowi spędzania wolnego czasu.
| Jeśli lubisz… | Możesz zacząć od… |
|---|---|
| Filmy kryminalne i zagadki | Kryminału lub thrillera |
| Seriale z rozbudowanymi historiami bohaterów | Powieści obyczajowej lub sagi rodzinnej |
| Fantastykę i niezwykłe światy | Fantasy albo science fiction |
| Historie miłosne i emocjonalne | Romansu lub romantasy |
| Autentyczne wydarzenia | Reportażu lub biografii |
| Krótkie, zamknięte opowieści | Zbioru opowiadań lub krótkiej powieści |
| Poznawanie świata i nowych zjawisk | Literatury popularnonaukowej |
Osobom, które mają trudność z utrzymaniem koncentracji, może być łatwiej zacząć od krótszych książek lub zbiorów opowiadań. Nie trzeba wówczas pamiętać wielu wątków i bohaterów przez dłuższy czas.
Jednocześnie długość książki nie zawsze przesądza o jej przystępności. Wciągająca powieść licząca kilkaset stron może okazać się łatwiejsza do przeczytania niż krótki, ale wymagający esej.
Jak wrócić do czytania, kiedy trudno się skupić?
Po długiej przerwie część osób zauważa, że trudno im utrzymać uwagę na dłuższym tekście. Zdarza się, że po kilku stronach pojawia się chęć sprawdzenia telefonu, wiadomości lub mediów społecznościowych.
Nie warto traktować tego jako porażki. Można stopniowo dostosowywać warunki do własnych potrzeb.
Pomocne bywa wyciszenie powiadomień, odłożenie telefonu, wybranie spokojniejszego miejsca albo rozpoczęcie od krótkiego rozdziału.
Jeśli książka jest wyjątkowo wymagająca, warto sięgnąć po lżejszą lub bardziej angażującą lekturę. Czasami problem nie dotyczy samej koncentracji, lecz niedopasowania wybranej historii do aktualnych zainteresowań.
Nie ma też potrzeby zmuszania się do czytania wtedy, gdy jesteśmy skrajnie zmęczeni. Książka ma stanowić jedną z możliwych form odpoczynku, a nie kolejny obowiązek do wykonania.
Czy czytanie 10 stron dziennie ma sens?
Tak, jeśli taki sposób czytania sprawia przyjemność i pomaga utrzymać kontakt z książkami.
Dziesięć stron dziennie może wydawać się niewielką liczbą, ale po miesiącu daje około 300 stron. W zależności od długości wybranej publikacji może to oznaczać ukończenie całej powieści.
Nie należy jednak traktować tego wyliczenia jako obowiązkowego planu. Jednego dnia można przeczytać dwie strony, a innego pięćdziesiąt.
Chodzi przede wszystkim o przekonanie się, że czytanie nie wymaga zawsze dużej ilości wolnego czasu.
Małe, regularne okazje do lektury mogą pomóc ponownie oswoić się z książkami i z czasem zachęcić do dłuższego czytania.
Nie trzeba zostać molem książkowym, żeby cieszyć się literaturą
Dyskusje o czytelnictwie często koncentrują się na statystykach i liczbie przeczytanych książek. Dane Biblioteki Narodowej pokazują, że osoby czytające co najmniej siedem tytułów rocznie stanowią niewielką część badanych.
Nie oznacza to jednak, że każdy powinien dążyć do określonego wyniku.
Niektórzy czytają kilka książek miesięcznie, inni sięgają po literaturę sporadycznie. Są też osoby, które na pewien czas całkowicie rezygnują z książek, a później odnajdują w nich przyjemność.
Powrót do czytania po kilkuletniej przerwie może być okazją do poznania nowych autorów i gatunków. Warto przy tym zaakceptować, że nasze zainteresowania mogły się zmienić.
Książki, które zachwycały nas w młodości, nie muszą być tymi samymi, po które chcemy sięgać dzisiaj.
Jak ponownie polubić czytanie? Najważniejsza jest przyjemność
Jeżeli od lat nie czytasz książek, nie musisz nadrabiać zaległości ani próbować udowadniać sobie, że wciąż potrafisz pochłaniać powieści w kilka wieczorów.
Znacznie ważniejsze jest znalezienie lektury, która przyciągnie uwagę i sprawi, że następnego dnia pojawi się ochota na poznanie dalszej części historii.
Weronika Kalisiak tak opisuje moment, który uważa za szczególnie ważny w czytaniu:
„W czytaniu najbardziej lubię moment, w którym przestaję mieć poczucie, że siedzę z książką, a zaczynam po prostu być ciekawa, co wydarzy się dalej”.
Warto dać sobie czas na odnalezienie takiego doświadczenia. Bez porównywania się z innymi czytelnikami, presji i sztywnych postanowień.
Jedna przeczytana książka nie musi prowadzić do kolejnych dwunastu. Może jednak przypomnieć, dlaczego kiedyś lubiliśmy czytać. I właśnie od tego najlepiej zacząć.
FAQ – jak wrócić do czytania książek?
Jak zacząć czytać książki po kilkuletniej przerwie?
Najlepiej wybrać krótszą lub szczególnie interesującą książkę i zacząć od kilku lub kilkunastu minut czytania dziennie. Warto unikać zbyt ambitnych celów i skupić się na przyjemności płynącej z lektury.
Co czytać, jeśli od dawna nie czytałem żadnej książki?
Dobrym początkiem jest gatunek odpowiadający Twoim zainteresowaniom. Możesz wybrać kryminał, thriller, romans, fantasy, reportaż, biografię albo krótką powieść obyczajową.
Jak wyrobić nawyk czytania?
Pomaga znalezienie stałego, wygodnego momentu w ciągu dnia oraz trzymanie książki pod ręką. Nie trzeba zaczynać od długich sesji czytania. Nawet kilka minut może być dobrym początkiem.
Czy trzeba kończyć każdą rozpoczętą książkę?
Nie. Jeśli książka nie sprawia przyjemności i nie odpowiada Twoim zainteresowaniom, można ją odłożyć i wybrać inną. Szczególnie przy powrocie do czytania warto unikać zamieniania lektury w obowiązek.
Ile książek rocznie powinno się czytać?
Nie istnieje jedna właściwa liczba. Czytanie może być wartościową formą odpoczynku niezależnie od liczby ukończonych tytułów. Najważniejsze jest to, czy lektura odpowiada naszym potrzebom.
Czy audiobooki mogą zastąpić książki papierowe?
Audiobooki mogą być wygodnym sposobem poznawania literatury, szczególnie podczas podróży lub wykonywania codziennych czynności. Wybór między audiobookiem, e-bookiem i papierem zależy od preferencji czytelnika.
Dlaczego trudno mi skupić się na czytaniu?
Powodów może być wiele: zmęczenie, rozproszenia, brak czasu lub nietrafiony wybór książki. Pomóc może spokojniejsze otoczenie, krótsze sesje i bardziej angażująca lektura.
Ilu Polaków czyta książki?
Według Biblioteki Narodowej 41% badanych w wieku co najmniej 15 lat przeczytało w 2025 roku przynajmniej jedną książkę. Siedem lub więcej książek przeczytało 7% respondentów.
Źródła
- Biblioteka Narodowa, „Stan czytelnictwa książek w Polsce w 2025 roku”, 2026.
- Centrum Badania Opinii Społecznej, „Czas wolny Polaków”, Komunikat z badań nr 83/2026, 11 sierpnia 2026 roku.
- Materiał prasowy „Polacy czytają mniej, niż nam się wydaje. Jak wrócić do książek po kilkuletniej przerwie?”, zawierający wypowiedzi Weroniki Kalisiak, autorki serii „Przeznaczenie Jedni” i założycielki wydawnictwa Romantasy World.